 |
|
|
|
|
|
|
|
|
Yanık Tedavisi 3
AĞRI TEDAVİSİ:
Yanık ve tedavisi çok ağrılıdır. En sık kullanıllan analjezik morfindir. Sedasyon yapan ilaçlar ile kombine edilebilir. Yanıktan sonraki ilk 7 gün yüzeyel yanıklar ağrılıdır. Tam tabaka yanıklar ise ağrısızdır. Fakat 2 hafta sonra ağrı başlar. Bu yüzden bir çok merkezde derin yanıklar 3 – 10 gün arasında eksize edilir ve greftlenirler.
Ağrı kesiciler :
1) Kloral Hidrat ; 200 – 500 mgr 8 saat arayla.
2) Diazepam ; 1 – 2 mgr her 4 saatte
3) Demerol ; 1 – 2 mgr her 3 saatte.
4) Ketamin ; 0,2 – 0,5 mgr her 3 saatte.
5) Morfin ; 0,2 – 0,5 mgr her 3 saatte.
6) Midazolam ; 0,5 mgr her 4 saatte.
Pedi Cocktail 0,1 mgr / ml her 4 saatte.
- Meperidin 25 mgr / ml
- Prometazin 6,25 mgr / ml
- Kloropromazin 6,25 mgr / ml.
ÇOCUK İSTİSMARI:
Çocuklardaki yanıkların % 20 si çocuk istismarı sonucudur. Bunların büyük çoğunluğu 4 yaşından küçük çocuklardadır ve sıcak su ile yanma şeklindedirler. Ayrıca bazılarında malnutrisyon ve fiziksel ihmal bulguları olabilir. Ailenin tutumu da ip ucu verebilir.
İstismara maruz kalmış çocuklar içine dönüktür ve ağrılı işlemlerde bile nadiren ağlarlar.
Simetrik ve tam tabaka yanıklar istismarlarda sıktır. Damlama izi şeklindeki yanıklar yoktur.
KİMYASAL YANIKLAR:
Çoğunlukla aksidental olarak ev temizlik maddelerinden meydana gelirler. Termal yanıklarda süre kısadır. ( maruz kalma). Fakat kimyasal yanıklarda bu süre uzundur.
Kimyasal maddenin :
1) Yapısı
2) Konsantrasyonu
3) Temas süresi
4) Etki mekanizması doku hasarının derecesini ve sistemik toksisiteyi belirler.
Kimyasal yanıklarda hız çok önemlidir. Tüm giysiler çıkarılıp yara bol su ile iyice yıkanmalıdır. Aşırı irrigasyonda hipotermi gelişmesin diye suyun ve ortamın ısısına dikkat edilmelidir.
Termal yaralanmaların aksine, kimyasal yaralanmalar ikiye ayrılır ;
1) Asit
2) Alkali.
ALKALİ:
Lime (kireç), potasyum hidroksid ve sodyum hidroksit en sık rastlanılan kimyasal ajanlardır.
Alkali hasarında mekanizma ile ilgili 3 faktör vardır:
1) Isı reaksiyonu ile artan hasar ile birlikte yağ dokusunun sabunlaşması sonucunda yağ dokusu fonksiyonunu kaybeder.
2) Alkalinin hidroskopik yapısından dolayı hücrelerden önemli derecede sıvının dışarı çıkması hasara yol açar.
3) Alkaliler dokuların proteinlerini çözerler ve onlarla birleşirler. Böylece alkalin proteinatlar meydana gelir. Alkalen proteinatlar hidroksil iyonu içerirler.( Radikal).
Hidroksil iyonu da daha çok doku hasarına neden olur. Diğer kimyasal yanıklar gibi alkaliler derine penetre olurlar ve şiddetli ağrıya neden olurlar. Tedavide çok fazla hacimde su kullanarak kimyasalın ortamdan acilen uzaklaştırılması söz konusudur. Alkali ajanların başka kimyasal maddeler ile nötralize edilmeye çalışılması çok zararlıdır.
Sement ( kalsiyum oksid) ; yaralanmaları daha sıktır. Bu yaralanmalar da alkali yaralanmalarına benzer. Derideki hasardan sorumlu kritik madde hidroksil iyonudur.
ASİT :
Formik asit yaralanması seyrek görülür. Bu endüstriyel amaç ile kullanılan bir organik asittir. Formik asid yanığına maruz kalan hastalarda en önemli konu elektrolit anomalileridir.
Formik asit yaralanmalarında:
1) Elektrolit dengesizliği
2) Metabolik asidoz
3) Böbrek yetmezliği
4) İntravasküler hemoliz
5) Pulmoner komplikasyonlar(Akut respiratuar distress).
IV sodyum bikarbonat ile asidoz düzeltilmelidir. Eğer formik asitin aşırı absorbsiyonu söz konusuysa hemodiyaliz gerekir. Eğer hemoliz meydana gelirse mannitol diürezi gerekir.
Tipik bir formik asit yanığı yeşil renkte ve oldukça derin bir yaradır. En iyi tedavi biçimi cerrahi eksizyondur.
Hidroflorik asit toksik bir maddedir. Bu asidin yanıklarının tedavisi diğerlerinin tedavisinden farklılık gösterir. Bol su ile yıkamanın yanısıra , yanık alanı kalsiyum glukonat ile tedavi edilir. Eğer yanık alanı hemen tedavi edilmezse, serbest florid iyonlarının devam eden etkisiyle yumuşak dokuların ve kemiğin likefaksiyon nekrozu ortaya çıkar. Sonuçta ise potansiyel öldürücü hipokalsemi (uzun QT segmenti) gelişir.
Florid iyonunun nötralizasyonunda % 2,5 kalsiyum glukonat jelinin topikal uygulanması gereklidir. Eğer ağrı devam ediyorsa kalsiyum glukonat intradermal yada intra arteryal injekte edilebilir.
Aşırı hidroflorik asit yanıklı hastalara sürekli EKG monitörizasyonu uygulanmalıdır. QT intervali uzaması dikkatle izlenmelidir. Çünkü bu gelişen hipokalsemiyi gösterir. Florid iyonu kalsiyum iyonu ile presipite olur ve hastanın serum kalsiyumu hızla düşer. Bu gibi durumlarda 20 ml % 10 kalsiyum glukonat , resusitasyon sıvısının ilk 1000 ml sine eklenmelidir. Serum elektrolitleri dikkatlice kontrol edilmelidir.
ELEKTRİK YARALANMASI:
Hastaneye başvuran tüm yanıklı çocukların % 3 – 5 lik kısmı elektrik yanığıdır. Elektrik yaralanmaları 2 ye ayrılırlar ;
1) Yüksek voltajlı
2) Düşük voltajlı. Termal yanıklara benzer.
Yüksek voltaj yaralanmaları farklı bir sendromdur. Kütanöz dokuların yanısıra derin dokulardada tahribat söz konusudur. Özellikle kemik dokusunun yaygın hasarı görülür. Yüksek voltaj yaralanmalarında % 15 hastada kemik sekestrasyonu gelişir. Özellikle disritmilere karşı sürekli kardiyak monitörizasyon şarttır. Derin dokularda hasar meydana geldiği için ödem gelişir. Bu da ekstremitelerin dolaşımını bozar. Fasyotomi gerekebilir. Eğer idrarda hemokromojenler bulunursa, agresif hidrasyon ve sodyum bikarbonat ve mannitol infüzyonu gereklidir. İdrar çıkımı 1 ml / kg / saat olmalıdır. Nörolojik defisit görülebilir.
Geç komplikasyonlar:
1) Nörolojik bozukluklar
2) Katarakt
3) Paralizi.
İNHALASYON HASARI:
Termal yaralanmaya uğramış insanlarda ölümün başlıca nedeni inhalasyon hasarıdır. Yanıklı çocuklarda kütanöz yanıklardan ölüm oranı % 1 – 2 dir. Fakat eşlik eden inhalasyon hasarı varsa ölüm oranı % 40 olur.
Duman inhalasyonuna bağlı akciğer hasarı genellikle kapiller permeabilite değişiklikleri ve sonuçta akciğer ödemi ile sonuçlanır. Hipoksi , artmış hava yolu direnci, azalmış pulmoner kompliyans ve artmış pulmoner vasküler direnç ortaya çıkar. Bunun nedeni hasarlı epitelden açığa çıkan vazoaktif maddelerdir.(Tromboksan A2 , C3A ve C5A)
İnhalasyon hasarının fiziksel bulgusu stridor ve hırıltılı solunumdur. Bu durumdaki hastalarda solunum yolunun tam kapanma riski vardır.
Bilinç bulanıklığı karbon monoksit zehirlenmesini gösterir.
Karboksihemoglobin > % 10 dur. Fleksbl bronkoskopi yardımıyla havayolları muayene edilmelidir. Özellikle fleksibl bronkoskopi iled supraglottik alan görülmelidir.
Ödem varsa hasta entübe edilmelidir.
- Hava yolu ödemi
- Mukoza nekrozu
- Hemorajik ülserasyon
- Major havayollarında CAST görülmesi inhalasyon hasarının bronkoskopik bulgularıdır.
Hasarlı mukoza dökülerek eksüda ile karışır. Böylece pseudomembranöz kastlar oluşur. Bu CAST lar havayolu obstruksiyonuna ve atelektaziye neden olur.
Bronşiyollere ve alveollere olan hasar en iyi olarak xenon-133 ventilasyon- perfüzyon akciğer sintigrafisi ile gösterilir. Ufak havayollarındaki obstruksiyonu gösterir.
Duman inhalasyonu hasarını bronkoskopi ve xenon – 133 sintigrafisi ile % 90 dan fazla doğrulukta tanıma şansı vardır.
İnhalasyon hasarının tedavisi daha şüphelenildiği zaman başlanmalıdır. Nazal maske ile oksijen olay yerinde verilir. Stridor varsa hasta entübe edilmelidir.
% 100 oksijen verildiğinde karbonmonoksit yarı ömrü 2590 dakikadan 50 dakikaya düşer.
Kültür alınıp empirik antibiyotik tedavisi başlanmalıdır. Erken pnömoniler gram(+) organizmalar nedeniyle olur. Geç pnömoniler ise pseudomonas gibi gram (-) organizmalar nedeniyle olur.
Solunum yollarına bakım şarttır: 7 gün süreyle hastalara nebulizatörden ;
- % 20 Asetilsistein (3 ml)
- 5000 – 10000 ünite heparin (3 ml). Her 4 saatte bir verilmelidir.
REHABİLİTASYON :
Akut rehabilitasyonda hastanın pozisyonlanması, splintlenmesi ve ekstremitelerin elevasyonu söz konusudur. Böylece eklem deformitesi ve kontraktürlerin önüne geçilir. Bası yaraları önlenir. Ekstremitelerdeki ödem azalır.
Splintleme bir vucut kısmının immobilizasyonuna yarar. Termoplastik materyaller kullanılır. Yanığa bağlı deformitelerin düzeltilmesinde iskelet süspansiyonu çok yararlı bir yöntemdir. Hipertrofik skar formasyonu derin termal yaralarda zamanla olan bir durumdur.
3 haftada iyileşen büyük yanıklarda hipertrofik skar gelişmesi ihtimali yüksektir. 2 haftada iyileşen küçük yanıklarda bu olasılık daha düşüktür.
Hipertrofik skar oluşumu insidansını azaltmanın en iyi yolu sabit ve sürekli basınç uygulamaktır. Bu basınç 24 saat süreyle , yaralamadan sonra 6 – 18 ay ( skar maturasyonu tamamlanıncaya kadar) devam eder. Çocuklarda daha sık hipertrofik skar gelişir.
Uyarı: Sitede yer alan her türlü içerik sitemizin telif hakları kapsamında olup, koruma altındaki bilgilerin aynen kullanılması, 5846 sayılı FSEK ve 5651 sa. İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Suçun Önlenmesi' ne ilişkin yasalara göre maddi ve manevi tazminat talep etme hakkımızı doğurmakta ve ceza davalarına muhatap olmanız yanında sitenizin kapatılmasını da sonuçlamaktadır.
Yanık Tedavisi 3 toplam 1950 defa okundu
 Sayfayı Yazdır  Arkadaşına Gönder
Bağlantılı Bebek & Çocuk Hastalıkları :
| |
|
|
|
|
|
Reklam Ver - Satın Al
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap