|
|
|
özofagusun Kostik Striktürleri
ÖZOFAGUSUN KOSTİK STRİKTÜRLERİ
Korozif maddelerin yutulması çocuklar için önemli bir sağlık problemidir.
- Çocuk eğitimi
- Ailenin eğitimi
- Koruyucu etiketleme ve paketleme
- Kostik maddelerin gücünün ve elde edilebilirliğinin sınırlandırlması
gibi kaza önleyici çalışmalara rağmen bu sağlık problemi hala devam etmektedir.
Kırsal kesimlerde ve gelişmekte olan ülkelerde kostik soda (kireç) ; toz yada sıvı halde, sabun yapımında ve meyve kurutmada yada temizlikte sık olarak kullanılmaktadır.
Ayrıca kostik temizlik maddelerinin her yerde bulunması sonucunda da çocukların bu tip ajanları aksidental olarak yutmaları söz konusu olabilmektedir.
En çarpıcı yanı ; tüm bu aksidental yutmaların büyük kısmı 3 yaşından küçük çocuklarda olması ve tamamen önlenebilir olmasıdır.
5.yaşından büyük çocuklarda toksik/kostik madde yutulması şüphelidir!
Adolesanlarda ise (kız çocuklarında daha sık) intihar girişimi akılda tutulmalıdır.
Bu tip olaylarda her ne kadar mortalite nadir se, morbidite sık ve ömür boyu sürebilecek sekeller içerir.
Kostik madde yutulmalarının % 20 sinde özofagus hasarı olur. Fiberoptik endoskopinin gelişmesiyle erken tanı koymak mümkündür. Fakat steroid ve antibiyotiklerin tedavideki etkinliği tartışmalıdır.
ETYOLOJİ
Güçlü alkaliler (sıvı ve granüler formda) şiddetli yanıkların başlıca nedenidir. Ev çamaşır suları, bulaşık makinesi deterjanı ve temizlik maddeleri gibi orta dereceli alkaliler en sık yutulan korozif maddelerdir. Fakat bu yanıkların çoğu genellikle mukozada sınırlı kalır. Yaygın nekroz veya striktüre yol açmaz.
Oldukça geniş bir kostik madde spekturumu söz konusudur.
1) Korozivler: Potasyum ve sodyum hidroksit (lye) ve fenoller
2) Redüktan ajanlar : hidroklorik ve nitrik asitler
3) Desiccantlar ; sülfirik asit
4) Oksidan ajanlar ; kromik asit, sodyum hipoklorit ve potasyum oermanganat.
5) Protoplasmik zehirler : alkaloidal asitler ( asetik ve formik asit)
Tüm bu kostik maddeler özellikle nemli mukozalarda doğrudan hasara yol açabilirler. İçilen maddenin fiziki şekli ve ph değeri bu hasarda belirleyicidir.
Kristalize lavabo açıcı konsantre sodyum hidroksit (lye) orofarenkse yapışarak yada üst özofagusta kalarak en şiddetli hasarı buradfa oluşturur.
Yüksek konsantreli kostik likitler orofarenksi geçerek üst özofagusta, orta özofagusta veya hemen proksimal özofagogastrik bileşke de yanık meydana getirirler.
Güçlü asitlerin, alkali solüsyonların aksine, fazla tadı yoktur. Tadları acıdır ve değdiği yerleri yakarlar. Bu yüzden ağıza alındıklarında hemen dışarı çıkarılırlar. Fakat eğer yutulurlarsa, özofagustan hızla geçerek , esas hasarı midenin antrumunda meydana getirirler. Özelliklede mide boş ise hasar daha da şiddetli olur. Duodenum ve proksimal ince barsak pilospazma bağlı olarak korunurlar.
Ferröz sülfat tabletleri (clinitest) özofagus yada midede kostik hasara yol açarlar.
Disk şeklindeki piller, potasyum veya sodyum hidroksit, özofagusta nadiren takılırlar. Eğer bu piller dolu iseler ıslak mukozaya temas eden negatif elektroddaki hidrolize bağlı olarak hasara yol açarlar.
KOSTİK MADDELER
1. ASİTLER
Sülfirik Asit - Piller , endüstriyel temizlik ajanları
Oksalik Asit – Boya incelticileri , metal parlatıcıları
Hidroklorik Asit – Solvent , metal parlatıcısı , tuvalet ve lavabo temizleyicisi , pas gidericisi.
Fosforik Asit – Tuvalet temizleyicisi
2. ALKALİLER
Sodyum Hidroksit – Piller , lavabo açıcı
Potasyum Hidroksit – Fırın temizleyicisi, çamaşır/bulaşık deterjanı
Sodyum Karbonat – Sabun yapımı , meyve kurutma
3. AMONYAKLAR
Amonyak, amonyak hidroksit ; ev temizlik maddeleri
4. DETERJANLAR, ÇAMAŞIR SUYU ;
Sodyum Hipoklorit – Ev temizliği
Sodyum polisülfat – Endüstriyel deterjan
5. KONDİ KRİSTALLERİ
Potasyum permanganat – Dezenfektan , saç boyası
PATOFİZYOLOJİ:
Asit yanıklarında ; mukozanın koagülasyon nekrozu , sert bir eskar formasyonu ve genellikle asit penetrasyonunun mukoza ile sınırlı kalması söz konusudur.
Alkali yanıklarında ; doku penetrasyonu daha derindir. Likefaksiyon nekrozu görülür. Daha sonra epitel ve submukoza tahribi söz konusudur. Bu yanık kas tabakasına kadar iner.
Özofagus özellikle 3 darlık bölgesinde yanar :
1) Krikofaringeal alanda
2) Aortik ark ve sol ana bronşun özofagusu çaprazladığı orta kısmında
3) Özofagogastrik bileşkenin hemen üzerinde yanıktan hemen sonra spazm ve dezorganize motilite söz konusudur.
Yanıktan sonraki ilik 24 saatte hemoraji, tromboz ve belirgin inflamasyon ve ödem görülebilir.
Yanığın derecesine göre inflamasyon perforasyon oluşana kadar tüm müsküler tabakayı içerebilir.
48 saatten sonra submukozal damarların trombozuna bağlı lokal nekroz ve gangren ortaya çıkmaya başlar. Bakteriyal kontaminasyon ufak intramural abselerin oluşumuna neden olur.
Tam tabaka yanıklarda bu intramural abseler mediastene yayılabilirler. Günler sonra, nekrotik doku dökülür, ödem azalır ve neovaskülarizasyon başlar. Bu erken onarım yada subakut faz yanıktan sonraki ilk haftanın sonunda başlar ve ikinci hafta boyunca sürer. 3. haftada skar formasyonu başlar. Submukoza ve muskülaris de fibroblast proliferasyonu olur. 3. haftada ayrıca mukoza reepitelizasyonu olur. 6. haftada tamamlanır.
Özofagiyal lümenin daraldığı dönem işte bu 3 – 6 haftalar arasıdır.
Eğer yanık transmural ise nekroz mediastene yayılıp, mediastinite yol açar. Yada eğer anterior yönde trakeaya doğru giderse ;
- Traakeoözofagiyal
- Aortaözofagiyal fistüller oluşabilir.
Steroidler inflamatuar yanıtı modifiye etmek ve skar oluşumunu azaltmak amacıyla kullanılmıştır.
Özofagusun kas tabakası bir kere yandımı, bir daha rejenere olamaz. Yerini fibrozis alır. Fakat epitel tabakası rejenere olrak fibrotik alanında üzerini kapsar.
KLİNİK :
Olguların % 25 inde objektif klinik bulgular vardır.
Kristal alkaliler nemli mukozalara yağışırlar. Ani ağrıya yol açarlar. Dolayısıyla orofaringeal yanıklar ve primer üst özofagiyal yanıklar ortaya çıkar. % 10 olguda belirgin orofaringeal yanıklar olmadan, özofagus yanıkları olabilir.
Korozif asitlerin viskositesi ve spesifik graviteleri sıvı alkalilerden daha azdır. Sonuçta asitler özofagustan daha hızlı geçer ve midenin antrumunu yakarlar.
- Ağızda ve retrosternal bölgede ağrı
- Taşikardi, ajitasyon
- Tükrüğün yutulamaması
- Akut havayolu obstruksiyonu
- Özofagus perforasyonu
- Mediastinit
- Şok gelişebilir.
İLK YAKLAŞIM:
Respiratuar ve hemodinamik stabilite sağlandıktan sonra , detaylı bir öykü alınır.
Alkali yanıklarında kusturma kontrendikedir. Çünkü alkalinin çoğu gastrik asit ile nötralize olur. Kusunca bu kezde asit reflüsüne bağlı ek bir hasar oluşur.
Ayrıca kusma esnasında korozif maddenin solunum yollarına aspire yada inhale edilme riski vardır.
Anamnez ve fizik muayene güvenilir değildir. Bu nedenle yanığı tanımak ve gereksiz tedaviden kaçınmak için ilk 24 – 48 saat içinde fiberoptik özofagoskopi yapılır. Fakat eğer belirgin bir faringeal yanık ve stridor varsa özofagoskopi kontrendikedir.
Eğer ateş ve sistemik sepsis bulguaları varsa, perforasyonu ekarte etmek için suda eriyen opak bir madde ile özofagogram çekilmelidir. Fakat normalde kontrast özofagogramlı kontrol 10 – 14 gün sonra yapılır.
ÖZOFAGUS YANIKLARININ ENDOSKOPİK GRADELENMESİ:
Grade 0 = Normal
Grade I = Mukozanın ödemi ve hiperemisi.
Grade IIA = Frajilite, hemoraji, erozyon, büller, eksüda, beyaz membranlar süperfisyel ülser.
Grade IIB = Derin ülserler.
Grade IIIA = Nekroz alanları kahverengi-siyah yada gri renk.
Grade IIIB = Yaygın nekroz.
Hafif Grade I
Orta Grade IIA
Ağır Grade IIB ve III.
TEDAVİ :
Hipoklorid çamaşır suyu gibi hafif irritan içimi söz konusuysa tedaviye gerek duyulmayabilir.
Grade I yanıklarda spesifik tedaviye gerek yoktur. Oral sıvı gıda alımı ve daha sonra katı gıda alımı denenir. 3 hafta sonra hasta kontrol edilir. Disfaji varsa özofagogram çekilir. Daha ileri yanıklarda spesifik tedavi gerekir.
Sistemik streoidlerin inflamasyonu ve skarlanamayı azaltıcı etkisi deneyseldir. Fakat 2 – 4 mg prednizolon / kg 3 – 6 hafta kullanılmasıyla yapılan klinik bir çalışmada striktür gelişmesini önlemede istatiksel bir etki saptanmamıştır.
Daha yeni bir çalışmada 1 mg/kg deksametazon 4 – 6 hafta kullanılınca etkili bulunmuştur. Fakat bunda da hastalarda mikotik infeksiyon, peptik ülser, osteoporoz gibi morbid durumlar görülmüştür.
Olguların çoğunda hasta tükrüğünü yutabiliyorsa orale geçilir. Disfaji varsa özofagogram çekilir.
- Antifungal ajanlar
- Antibiyotikler
- Antasidler
- H2 reseptör blokerleri
- Proton pompası inhibitörleri tedaviye eklenebilirler.
Eğer striktür gelişirse dilatasyon uygulanır. Etkili dilatasyon uygulanır. Etkili dilatasyon en az haftada 1 kez olmalıdır. Dilatasyona her seferinde 2 Fr küçük ile başlanıp 2 Fr büyüğe dek çıkılır.
- Geç prezentasyon
- Grade III yanık
- > 5 cm darlık
- 12 aylık dilatasyona yanıtsızlık durumlarında artık dilatasyon pek işe yaramaz.
Nutrisyonel destek için gastrostomi veya jejunostomi açılır.
Gastroözofagiyal reflü kontrol altına alınmalıdır.
Diğer tedaviler:
1) Endoskopik lokal steroid injeksiyonu ( % 1 Triamcinolone acetat)
2) Özofagiyal stent (6 hafta)
Özofagus CA. gelişimi bir risktir. Fakat en az 15 – 40 yıl sonra olabilir.
Barret sendromu görülmüştür. Bu olguların uzun süreli izlemi önerilir.
Hasarlı özofagusun çıkarılarak özofagiyal bypass önerilir.
Özofagiyal perforasyon dilatasyonun önemli bir komplikasyonudur. Birçok olgu TPN, antibiyotikler ve torakostomi ile kendiliğinden düzelir. Büyük perforasyonlarda primer onarım ve gastrik diversiyon gerekir.
Eğer dilatasyon işe yaramaz ise:
- Kolonik interpozisyon
- Gastrik tüp özofagoplasti
- Jejunal interpozisyon
- Gastrik transpozisyon uygulanır.
Uyarı: Sitede yer alan her türlü içerik sitemizin telif hakları kapsamında olup, koruma altındaki bilgilerin aynen kullanılması, 5846 sayılı FSEK ve 5651 sa. İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Suçun Önlenmesi' ne ilişkin yasalara göre maddi ve manevi tazminat talep etme hakkımızı doğurmakta ve ceza davalarına muhatap olmanız yanında sitenizin kapatılmasını da sonuçlamaktadır.
özofagusun Kostik Striktürleri toplam 1134 defa okundu
 Sayfayı Yazdır  Arkadaşına Gönder
Bağlantılı Bebek & Çocuk Hastalıkları :
|
Reklam Ver - Satın Al
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap